Plant Care Guide & Farming Calendar

Seasonal Planting Calendar ऋतु अनुसार रोपाई कैलेंडर ઋતુ મુજબ રોપણી કેલેન્ડર

What & When to Plant by Season

मौसम के हिसाब से क्या और कब लगाएँ?

મોસમ મુજબ ક્યારે અને શું વાવવું?

Optimized for Gujarat's agro-climatic conditions and commercial crop seasons:

गुजरात व उत्तर भारत की जलवायु के अनुसार फसलों और पौधों का सही समय:

ગુજરાતના વાતાવરણ અને ખેતી ઋતુઓ મુજબ યોગ્ય સમય:

Monsoon (June – Sept) बरसात (जून – सितंबर) ચોમાસું (જૂન – સપ્ટેમ્બર)

Best Tree Planting Time: Mango (Kesar), Guava (Taiwan Pink), Lemon, Amla, Neem, Teak. Fast root establishment in rain.
पेड़ लगाने का सर्वोत्तम समय: आम (केसर), अमरूद (ताइवान), नींबू, आँवला, नीम, सागौन (Teak); बारिश में जड़ें तेजी से मिट्टी पकड़ती हैं।
વૃક્ષારોપણનો શ્રેષ્ઠ સમય: કેરી (કેસર), જામફળ (તાઇવાન), લીંબુ, આમળા, લીમડો, સાગ; વરસાદમાં મૂળ ઝડપથી જમીન પકડે છે.
Vegetables: Tomato, Chilli, Brinjal pro-tray seedlings. Ensure excellent drainage to avoid waterlogging.
सब्जियाँ: टमाटर, मिर्च, बैंगन की पौध लगाएँ। ध्यान रखें कि पानी जड़ों में न रुके; जल निकासी अच्छी रखें।
શાકભાજી: ટામેટા, મરચાં, રીંગણની રોપણી કરો. પાણી ભરાઈ ન રહે તેનું ખાસ ધ્યાન રાખો.
Flowers: Marigold (Galgota), Hibiscus, Jasmine, Bougainvillea.
फूल: गेंदा (Marigold), गुड़हल, चमेली और गुलदाउदी लगाने का समय।
ફૂલો: ગલગોટા, જાસૂદ, મોગરો અને બોગનવેલ વાવવાનો શ્રેષ્ઠ સમય.
Protection: High humidity may invite fungus; drench soil with Trichoderma or organic bio-fungicides.
सुरक्षा: अत्यधिक नमी से फफूँद आ सकती है; आवश्यकता पड़ने पर ट्राइकोडर्मा का छिड़काव करें।
રક્ષણ: ભેજથી ફૂગ ન લાગે તે માટે ટ્રાઇકોડર્માનો ઉપયોગ કરો.

Winter (Oct – Feb) सर्दी (अक्टूबर – फरवरी) શિયાળો (ઓક્ટોબર – ફેબ્રુઆરી)

Peak Vegetable Season: Cauliflower, Cabbage, Capsicum, Onion seedlings flourish best in mild winter cool.
सब्जियों का मौसम: फूलगोभी, पत्तागोभी, शिमला मिर्च और प्याज़ की पौध लगाने का सर्वश्रेष्ठ समय।
શાકભાજી મોસમ: ફુલાવર, કોબીજ, કેપ્સિકમ અને ડુંગળીની રોપણી માટે શ્રેષ્ઠ સમય.
Roses & Floriculture: Grafted English and Desi roses, Petunias, Sunrise Yellow marigolds, and Dahlias.
गुलाब व फूल: देसी और इंग्लिश गुलाब लगाने और छँटाई (pruning) करने का सही समय।
ગુલાબ અને ફૂલો: ગુલાબની છાંટણી અને પીળા ગલગોટા, ડહલિયા વાવવાનો સમય.
Irrigation: Reduce watering frequency; slow plant metabolism in winter requires cautious watering.
सिंचाई: सर्दियों में पानी कम दें; ठंड में पौधे धीरे बढ़ते हैं। रात के पाले से नाजुक पौधों को बचाएँ।
પિયત: શિયાળામાં પાણી ઓછું આપો અને ઠંડીથી રક્ષણ કરો.

Summer (March – May) गर्मी (मार्च – मई) ઉનાળો (માર્ચ – મે)

Cucurbits & Vines: Watermelon (Tarbooj), Muskmelon (Teti), Bottle gourd, Cucumber thrive in warmth.
बेल वाली फसलें: तरबूज़, खरबूज़ा (टेटी), कद्दू, लौकी और खीरा गर्मी में तेजी से बढ़ते हैं।
વેલાવાળા પાકો: તરબૂચ, ટેટી, દૂધી, ગલકા અને કાકડી ઉનાળામાં ઝડપથી વિકસે છે.
Watering Hours: Water early morning or after sunset; never during intense midday scorching heat.
सिंचाई का समय: पानी हमेशा सुबह जल्दी या शाम को दें, तेज दोपहर में कभी नहीं।
પિયત સમય: સવારે વહેલા અથવા સાંજે સૂર્યાસ્ત પછી પાણી આપવું.
Mulching: Spread dry leaves, straw or plastic mulch over soil surface to retain ground moisture.
मल्चिंग (Mulching): मिट्टी पर सूखी पत्तियाँ या भूसा बिछाएँ ताकि तेज धूप में नमी बनी रहे।
મલ્ચિંગ: ભેજ જાળવી રાખવા જમીન પર સૂકું ઘાસ કે પાંદડાં પાથરો.

Golden Formula गोल्डन फॉर्मूला ગોલ્ડન ફોર્મ્યુલા

Perfect Potting Soil Mix Formula

गमले व बगीचे की मिट्टी का सही मिश्रण

કૂંડા અને બગીચા માટે ઉત્તમ માટીનું મિશ્રણ

Plain garden clay hardens inside pots, suffocating root growth. Use Sadguru Nursery's proven potting media formula:

सिर्फ खेत की सादी मिट्टी गमले में सख्त हो जाती है जिससे जड़ों को हवा नहीं मिलती। सद्गुरु नर्सरी का प्रमाणित मिश्रण:

સામાન્ય માટી કૂંડામાં કડક થઈ જાય છે જેથી મૂળ શ્વાસ લઈ શકતા નથી. સદગુરુ નર્સરીનું પ્રમાણિત મિશ્રણ વાપરો:

50% Clean Fertile Garden / Farm Loam Soil (Foundation) साफ़ बगीचे/खेत की उपजाऊ मिट्टी (बुनियाद के लिए) ફળદ્રુપ ખેતરની ગોરાડુ માટી (પાયા માટે)

25% Pure Organic Vermicompost / Well-Rotted Cow Manure (Nutrition) शुद्ध केंचुआ खाद (वर्मीकम्पोस्ट) या सड़ी गोबर खाद (पोषण के लिए) શુદ્ધ અળસિયાનું ખાતર (વર્મીકમ્પોસ્ટ) (પોષણ માટે)

25% Washed Cocopeat or River Sand (For aeration & root expansion) कोकोपीट या नदी की रेत (मिट्टी को भुरभुरी और हवादार बनाने के लिए) કોકોપીટ અથવા નદીની રેતી (માટીને પોચી અને હવાદાર રાખવા)

Crucial Rule:अति महत्वपूर्ण:ખાસ નિયમ: Always verify that the pot bottom drainage hole is unobstructed. Waterlogging causes 90% of plant root rots. गमले के नीचे ड्रेनेज होल (निकासी छेद) ज़रूर खुला होना चाहिए। पानी रुकने से 90% पौधे सड़ जाते हैं। કૂંડાના તળિયે કાણું ખુલ્લું હોવું ફરજિયાત છે. પાણી ભરાવાથી ૯૦% રોપા સડી જાય છે.

Transplant Rules रोपाई के नियम રોપણીના નિયમો

How to Transplant Seedlings into Fields or Pots

पौध (Seedling) को खेत या गमले में कैसे रोपें?

રોપા (Seedling) ને ખેતર કે કૂંડામાં કેવી રીતે રોપવા?

Timing:रोपाई का समय:સમય: Always transplant after 4:00 PM or on overcast cloudy days to avoid heat stress. हमेशा शाम 4 बजे के बाद या बादलों वाले दिन रोपाई करें ताकि तेज धूप का झटका न लगे। હંમેશા સાંજે ૪ વાગ્યા પછી અથવા વાદળછાયા દિવસે રોપણી કરો.
Pre-Watering:हल्की सिंचाई:અગાઉથી પિયત: Water plug trays/polybags 1 hour prior to ease removal without root ball breakage. रोपाई से 1 घंटा पहले पौध की ट्रे/थैली को हल्का पानी दें ताकि मिट्टी जड़ों से चिपकी रहे। રોપણીના ૧ કલાક પહેલાં હળવું પાણી આપો જેથી માટી મૂળ સાથે ચોંટેલી રહે.
Pit Sizing:गड्ढा (Pit):ખાડો: Dig pit slightly wider than the root ball, keeping crown level flush with soil surface. गड्ढा जड़ की पिंडली (root ball) से थोड़ा बड़ा खोदें और उतनी ही गहराई पर रखें जितना पहले थैली में था। ખાડો મૂળિયાના દડા કરતાં સહેજ મોટો કરો.
Root Protection:जड़ों की सुरक्षा:મૂળિયાં રક્ષણ: Cut polybag gently with a blade. Never yank or tear tender white feeder roots. थैली से निकालते समय जड़ों को कभी न खींचें या तोड़ें नहीं। થેલી ધીમેથી કાપો, મૂળિયાંને ક્યારેય ખેંચવા કે તોડવા નહીં.
Immediate Watering:रोपाई के बाद:રોપણી બાદ: Firm soil around base to eliminate air pockets and provide immediate establishment irrigation. चारों तरफ मिट्टी दबाकर तुरंत पहला पानी (जीवन सिंचाई) दें। આજુબાજુ માટી દબાવી તરત જ પહેલું પિયત (જીવનદાન) આપો.
First 7 Days:शुरुआती 7 दिन:શરૂઆતના ૭ દિવસ: Protect young grafts and seedlings from harsh desiccating winds and direct noon scorching sun. नाज़ुक पौधों को पहले 5-7 दिन तेज धूप से बचाएँ या हल्की छाँव दें। નાજુક રોપાને શરૂઆતના અઠવાડિયે કાળઝાળ તડકાથી રક્ષણ આપો.

Plant Problem Diagnosis रोग व कीट समाधान રોગ અને જીવાત નિદાન

Common Plant Troubles & Proven Remedies

पौधों की आम समस्याएँ और उनका पक्का इलाज

છોડની સામાન્ય સમસ્યાઓ અને સચોટ ઉપાયો

Diagnose symptoms quickly to restore health and flowering:

पौधे के लक्षण देखकर जानिए क्या परेशानी है और उसका तुरंत निवारण कैसे करें:

લક્ષણો ઓળખીને તરત જ યોગ્ય ઉપચાર કરો:

1. Yellowing Leaves 1. पत्ते पीले पड़ना (Yellowing) ૧. પાંદડા પીળા પડવા

Cause: Waterlogged soil or Nitrogen deficiency.
Remedy: Reduce watering, ensure free drainage, and apply vermicompost or seaweed extract.

कारण: सबसे आम वजह गमले में ज़्यादा पानी रुकना या नाइट्रोजन खाद की कमी है।
उपाय: पानी देना कम करें, ड्रेनेज चेक करें और वर्मीकम्पोस्ट या सीवीड की हल्की खुराक दें।

કારણ: વધુ પડતું પાણી ભરાવું અથવા નાઇટ્રોજનની ઉણપ.
ઉપાય: પાણી આપવાનું ઓછું કરો અને વર્મીકમ્પોસ્ટ ખાતર આપો.

2. Burnt / Brown Leaf Edges 2. किनारों का सूखना / भूरा होना ૨. પાંદડાની કિનારી સુકાઈ જવી

Cause: Extreme sun scorching, chemical fertilizer burn, or underwatering.
Remedy: Move to bright partial shade and maintain steady root zone moisture.

कारण: तेज धूप, अत्यधिक रासायनिक खाद या पानी की कमी।
उपाय: पौधे को दोपहर की सीधी चिलचिलाती धूप से हटाकर सेमी-शेड में रखें और नियमित हल्का पानी दें।

કારણ: વધુ પડતો તડકો અથવા ખાતરનો અતિરેક.
ઉપાય: બપોરના આકરા તડકાથી દૂર સેમી-શેડમાં રાખો.

3. White Powdery Mildew 3. पत्तों पर सफेद पाउडर (Powdery Mildew) ૩. પાંદડા પર સફેદ છારી (ફૂગ)

Cause: Fungal growth from stagnant humid air.
Remedy: Remove heavily affected leaves, improve aeration, and spray Neem oil (5ml/L) or copper fungicide.

कारण: फफूँद का संक्रमण (हवा कम मिलना और नमी बढ़ना)।
उपाय: संक्रमित पत्ते तोड़कर हटा दें, हवा आने दें और नीम तेल (5ml/लीटर पानी) या फफूँदनाशक का छिड़काव करें।

કારણ: ભેજ અને હવાની અછતથી ફૂગ.
ઉપાય: લીમડાના તેલ (૫ મિલી/લીટર) નો સ્પ્રે કરો.

4. Aphids, Mealybugs & Thrips 4. छोटे कीड़े (माहू, मिलीबग, थ्रिप्स) ૪. મોલો-મસી અને થ્રીપ્સ

Cause: Sap-sucking insects causing leaf curling.
Remedy: Spray mild soap water solution or organic neem oil. Consult nursery for organic bio-pesticides.

कारण: रस चूसक कीड़े जो पत्तियों को मोड़ देते हैं (मुरड़ा रोग)।
उपाय: हल्के साबुन पानी के घोल या नीम तेल का स्प्रे करें। ज्यादा होने पर नर्सरी से सुझाई गई दवा लें।

કારણ: રસચૂસક જીવાત જે પાંદડા સંકોચી નાખે છે.
ઉપાય: લીમડાના તેલનો છંટકાવ કરવો.

5. Wet Soil but Wilting Plant 5. मिट्टी गीली फिर भी पौधा मुरझाना ૫. માટી ભીની હોવા છતાં છોડ કરમાવો

Cause: Root Rot from suffocation in waterlogged media.
Remedy: Cease watering immediately, loosen surface soil for oxygen, and apply systemic fungicide (Bavistin/Saaf).

कारण: जड़ सड़न (Root Rot) - अत्यधिक पानी से जड़ें गल चुकी हैं।
उपाय: पानी तुरंत बंद करें, मिट्टी की गुड़ाई करें और जड़ों के पास फफूँदनाशक (साफ़/बाविस्टिन) का घोल डालें।

કારણ: વધુ પાણીથી મૂળિયાં સડી જવા (Root Rot).
ઉપાય: પાણી બંધ કરી મૂળ પાસે ફૂગનાશક દ્રાવણ આપવું.

6. Flower / Fruit Bud Drop 6. फूल या फल न आना या झड़ना ૬. ફૂલ-ફળ ખરી પડવા

Cause: Insufficient sunlight (<5 hours) or lack of Potassium & Phosphorus.
Remedy: Shift to full direct sunlight and apply potash, bone meal, or organic vermicompost.

कारण: पर्याप्त धूप (कम से कम 5 घंटे) न मिलना या पोटाश/फॉस्फोरस की कमी।
उपाय: धूप वाली जगह शिफ्ट करें और बोनमील, पोटाश या वर्मीकम्पोस्ट खाद डालें।

કારણ: પૂરતો તડકો ન મળવો કે પોટાશની ઉણપ.
ઉપાય: સંપૂર્ણ તડકામાં રાખો અને પોટાશ-વર્મીકમ્પોસ્ટ આપો.

Farmer Quality Checklist किसान सुरक्षा गाइड ખેડૂત સલામતી માર્ગદર્શન

How to Verify Genuine Seed Packets & Certified Grafts

असली बीज का पैकेट व कलमी पौधा कैसे पहचानें?

અસલી બિયારણ પેકેટ અને સાચી કલમની ઓળખ

Sadguru Nursery Madhi sells exclusively company-sealed, lab-certified seeds and Government Approved fruit saplings. Check these essentials before purchasing:

सद्गुरु नर्सरी केवल कंपनी-सील ओरिजिनल बीज व सरकारी मान्यता प्राप्त कलमें बेचती है। किसान भाई खरीदते समय इन बातों को हमेशा जांचें:

સદગુરુ નર્સરી માત્ર કંપની-સીલબંધ અસલી બિયારણ અને સરકારી માન્યતા પ્રાપ્ત કલમી રોપા જ વેચે છે. ખરીદતી વખતે આ બાબતો ચકાસો:

Crop & Variety Name:किस्म का नाम व फ़सल:જાતનું નામ અને પાક: Explicit variety printed on pack (e.g. Sunrise Yellow F1) with genetic purity rating. पैकेट पर स्पष्ट वैरायटी (जैसे Sunrise Yellow) व आनुवंशिक शुद्धता छपी हो। પેકેટ પર સ્પષ્ટ જાત (જેમ કે Sunrise Yellow) અને આનુવંશિક શુદ્ધતા છાપેલી હોવી જોઈએ.
Batch / Lot Number:लॉट / बैच नंबर:બેચ / લોટ નંબર: Laser-printed batch lot number, testing date, and valid germination expiry date. लेज़र प्रिंटेड लॉट नंबर, परीक्षण की तारीख और वैध एक्सपायरी डेट अवश्य देखें। લેસર પ્રિન્ટેડ લોટ નંબર અને પેકિંગ-એક્સપાયરી તારીખ તપાસો.
Germination Guarantee (85-90%):अंकुरण क्षमता (85-90%):ઉગાવો (૮૫-૯૦%): Minimum certified lab germination percentage and moisture percentage. पैकेट पर न्यूनतम अंकुरण 85% या 90% लिखा होना अनिवार्य है। પેકેટ પર લેબ ટેસ્ટેડ ઉગાવો ૮૫% થી ૯૦% લખેલો હોવો જોઈએ.
Graft Union Inspection:कलम के जोड़ की जाँच:કલમના સાંધાની ચકાસણી: Healthy healed graft union situated 6-8 inches above root collar. Remove any wild sucker shoots emerging from rootstock below union. कलम का जोड़ जमीन से 6-8 इंच ऊपर मजबूत जुड़ा हो। जोड़ के नीचे देशी तने से निकलने वाली जंगली फूटी तुरंत तोड़ें। કલમનો સાંધો જમીનથી ૬-૮ ઇંચ ઉપર મજબૂત હોવો જોઈએ. સાંધાની નીચેથી ફૂટતી જંગલી ડાળીઓ તરત તોડી નાખવી.
Govt. Accreditation & Authentic Bill:सरकारी मान्यता व अधिकृत रसीद:સરકારી માન્યતા અને પાકી રસીદ: Always collect verified stamped invoice bearing our nursery registration credentials ensuring full varietal authenticity. प्रामाणिकता व वैरायटी गारंटी के लिए नर्सरी रजिस्ट्रेशन नंबर युक्त पक्की अधिकृत रसीद अवश्य लें। અસલી જાતની ખાતરી માટે નર્સરી રજિસ્ટ્રેશન સ્ટેમ્પ વાળી પાકી રસીદ હંમેશા મેળવો.

100%

Govt. Approved & Original Certified

सरकारी मान्यता प्राप्त व 100% ओरिजिनल

સરકારી માન્યતા પ્રાપ્ત અને અસલી બિયારણ

Plant & Crop Care Guide पौधों व फसलों की देखभाल गाइड (Care Guide) છોડ અને પાકની સંભાળ ગાઈડ (Care Guide)